Je tuin ziet er nu nog groen en vol uit, maar over een paar weken is dat voorbij. Precies dat moment, vlak voordat alles kaal wordt, is het beste ogenblik om na te denken over volgend voorjaar. Bloembollen planten doe je namelijk nu, niet in maart wanneer je de eerste krokussen bij de buren ziet staan en denkt: had ik dat ook maar gedaan.
Het mooie is dat je met een paar uur werk in de tuin een resultaat krijgt dat maandenlang doorgaat. Waar zomerbloeiers na een paar weken uitgebloeid zijn, komen bolgewassen vaak jarenlang vanzelf terug, zonder dat je ze opnieuw hoeft te planten.
De bodem bepaalt het beste plantmoment, niet de kalender
Veel mensen beginnen te vroeg. Zodra de eerste herfstbladeren vallen, staan ze met de bollen al in de tuin. Dat is jammer, want de grond is dan nog te warm. Plant je te vroeg, dan lopen bollen soms al uit voordat de winter goed en wel is begonnen, of ze krijgen last van schimmel doordat de bodem nog vochtig en warm blijft.
Volgens het KNMI valt de eerste grondvorst gemiddeld eind september, maar de bodem zelf koelt pas echt merkbaar af vanaf half oktober. Dat is het signaal waar je op wacht: wacht tot de grond koel aanvoelt, niet meer klam en warm zoals in september. Vanaf half oktober tot in december kun je vrijwel probleemloos planten, zolang de grond niet bevroren is.
Deze bollen komen jaar na jaar terug
Niet elke bol is even blijvend. Grote, dubbele tulpen zien er het eerste jaar spectaculair uit, maar verzwakken vaak al na één seizoen. Wil je iets dat zich jaar na jaar uitbreidt zonder dat je er iets voor hoeft te doen, kies dan voor:
- Narcissen - komen zeer betrouwbaar terug en verwilderen makkelijk
- Krokussen - vroegbloeiers die zich vaak vanzelf uitzaaien
- Blauwe druifjes - vormen na een paar jaar vanzelf een dicht tapijt
- Sneeuwklokjes - de allereerste bloeiers, soms al eind januari
- Alliums - sierlijke bolvormige bloemen die insecten als bladluis op afstand houden
Combineer bollen met verschillende bloeitijden en je tuin kleurt van februari tot in mei. Dat is precies het idee achter een tuin die je als buitenkamer inricht: elk seizoen een andere sfeer, zonder dat je zelf steeds hoeft bij te sturen.
Zo plant je ze voor een natuurlijk resultaat
De grootste stijlfout is bollen in kaarsrechte rijtjes zetten, alsof je een moestuin aanlegt. Dat oogt al snel gekunsteld. Neem in plaats daarvan een handvol bollen, gooi ze losjes over het gazon of de border, en plant ze precies waar ze terechtkomen. Groepjes van zeven, tien of vijftien bollen bij elkaar geven veel meer effect dan losse bollen verspreid over de hele tuin.
Qua diepte geldt een simpele vuistregel: plant een bol op twee tot drie keer zijn eigen hoogte, met de punt naar boven. Een bol heeft daarna zo'n zes weken nodig om wortels te vormen voordat de vorst invalt, dus wacht niet te lang met planten zodra de grond eenmaal is afgekoeld.
De fout die de meeste mensen maken
Naast te vroeg planten is de tweede veelgemaakte fout dat mensen bladeren van andere planten wegknippen omdat de tuin er "rommelig" uitziet na het planten. Laat dat blad juist liggen waar het kan. Het beschermt de bodem tegen vorst en houdt de grond vochtig genoeg voor de wortelvorming van je nieuwe bollen. Dat sluit ook aan bij waarom je niet al het blad in de tuin hoeft te ruimen dit najaar: een deel van dat blad werkt als natuurlijke winterbescherming voor alles wat eronder de grond zit te groeien.
Combineer je bollen bovendien met vaste planten die al in de border staan, zoals lupines, dan groeit alles straks door elkaar op in plaats van in strakke vakken. Wie vorig jaar al lupines in de tuin plantte, kan er nu bollen tussendoor prikken voor kleur voordat de lupines zelf op gang komen.
Dit weekend beslist hoe je tuin er in maart uitziet
Je hoeft niet de hele tuin om te gooien. Een zak van vijftig narcissen en een paar bosjes blauwe druifjes kosten in de meeste tuincentra minder dan twintig euro, en je bent er in een middag mee klaar. Wacht je tot het voorjaar, dan kijk je weer een heel jaar tegen een kale border aan terwijl de buren al volop bloeien. De grond is nu bijna op temperatuur, dus dit is het moment om die zak bollen eindelijk open te maken.